DENİZ YETKİ ALANLARI AÇISINDAN İSPANYA ÖRNEĞİNE DAİR ABD RAPORUNUN İNCELEMESİ

Sosyal Medyada Paylaş!

Amerika Birleşik Devletleri Dış İşleri Bakanlığı 1970 yılından bugüne deniz sınırlandırmaları ve yetki alanlarına ilişkin ülke bazında tespit ve değerlendirmeleri raporlar halinde “Limits in the Seas” başlığı altında yayımlamaktadır. Bu başlık altında yayınlanan son rapor 149 numaralı olup İspanya’nın deniz yetki alanı iddialarının ve sınırlarının incelendiği rapordur. Bu rapora göre;

İspanya sınırlandırmaya dair esas hatlarını anakarası, Balear Adaları ve Kanarya Adaları olmak üzere 3 ayrı kısımda yayımlamıştır. İspanya’nın belirlemiş olduğu esas hatlar normal esas hatlar ile düz esas hatların karışımından oluşmaktadır.

İspanya ilk önce, gerek Balear Adaları, gerekse Kanarya Adalarındaki her bir adayı kendi içinde değerlendirerek esas hatlarını oluşturmuştur ve bunu 5 Ağustos 1977 tarihinde yayımlamıştır. Ancak daha sonra, Kanarya Adaları için çıkardığı 44/2010 sayılı kanun ile Kanarya Adaları Sularını belirlemek için adalar arasında düz esas hatlar çizmek suretiyle Kanarya Adalarında esas hatlarını revize etmiştir. Harita-1 ve Harita-2 İspanya’nın 1977 tarihinde yayınladığı düz esas hatları Harita-3 ise İspanya’nın bir takımada devletiymişçesine 2010 yılında Kanarya Adaları için belirlediği düz esas hatları göstermektedir.

 

 

 

Harita – 1: İspanya’nın 5 Ağustos 1977 tarihinde yayımlanan İspanya anakarası ve Balear Adaları Düz Esas Hatları (Royal Decree No. 2510/1977) (Harita ABD No:149 Nolu rapordan alınmıştır.)

 

Harita – 2: İspanya’nın 5 Ağustos 1977 tarihinde yayımlanan Kanarya Adaları Düz Esas Hatlar (Royal Decree No. 2510/1977) (Harita ABD No:149 Nolu rapordan alınmıştır.)

 

 

Harita – 3: İspanya’nın 2010 yılında Takımada Devletiymişçesine Kanarya Adaları İçin Belirlediği Düz Esas Hatlar (Harita ABD No:149 Nolu rapordan alınmıştır.)

 

Raporda İspanya’nın deniz sınırlandırmasına temel teşkil eden esas hatları detaylı olarak incelenmiştir. Akabinde İspanya’nın denizden sınırı bulunan ülkelerle olan durumu tek tek ele alınmıştır. Burada en dikkate çeken husus İspanya’nın Akdeniz’deki Balear Adaları ile Atlas Okyanusundaki Kanarya Adaları için farklı yaklaşım ve iddialar sergilemesidir. İspanya Kanarya Adaları için takımada devletlerinde uygulandığı şekilde düz esas hatlar oluşturmuştur. Raporda birden çok kez İspanya’nın bir takımada devleti olmadığı ve Kanarya Adaları için takımada devleti gibi düz esas hatlar belirleyemeyeceği, MEB’ini buna göre oluşturamayacağı, bunun uluslararası hukuka da aykırı olduğu vurgulanmıştır. Raporun son kısmında ise İspanya ve denizden sınırı bulunan komşuları arasında kısmen veya tamamen çözülmeyi bekleyen sorunlar bulunduğuna değinilmiştir.

DEĞERLENDİRME:

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yayımladığı “Limits in the Seas, No:149, SPAIN Maritime Claims and Boundaries” isimli raporun şüphesiz ki hukuk açısından tarafları bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Ancak ABD’nin resmi devlet görüşünü yansıtması açısından önemlidir ki bu rapora göre, İspanya gibi takımada devleti olmayan anakara devletleri, hukuken adaları arasında takımada devletleri için uygulanan düz esas hatlar belirlemeye ve buna bağlı olarak da deniz yetki alanı talep etme hakkına sahip değildir.

İspanya’nın Akdeniz’de yer alan Balaer Adaları ile Atlas Okyanusunda yer alan Kanarya Adaları için sınırlandırmada farklı yollar izlediği görülmektedir. Bu durum dahi kendi içerisinde çelişki yaratmaktadır.

Doğu Akdeniz’deki durumda da, Yunanistan takımada devletiymişçesine adaları arasında düz esas hatlar çizerek Mısır ile kısmi bir sınırlandırma anlaşması imzalamıştır. ABD raporunda da İspanya için belirtildiği gibi, Yunanistan da takımada devleti değildir ve bu şekilde sınırlandırma yapması da hukuka aykırıdır.

 

TOLGA ABDULLAH ÇOĞUZ

Harita Mühendisi

Türk DEGS Gönüllü Araştırmacısı