DOGU AKDENIZ'IN PAYLASIM MUCADELESI VE TURKIYE (KITAP INCELEMESI)

Sosyal Medyada Paylaş!

Müstafi Tümamiral Doç.Dr. Cihat Yaycı’nın 2020 yılında kaleme aldığı ve Kırmızı Kedi yayınları tarafından basılan “Doğu Akdeniz’in Paylaşım Mücadelesi ve Türkiye” isimli eser 180 sayfadan oluşmaktadır. Kitabın yayınladığı dönem Türkiye-Libya Anlaşması’nın hemen sonrasında gerçekleşmiş ve dönemin koşullarını detaylı şekilde, bilimsel veriler ve gerçeklikler ışığında anlatmaktadır. Kitap, 2011 yılında Doç. Dr. Cihat Yaycı’nın yayınladığı, uluslararası hukuk ve akademi alanında yoğun ilgi uyandıran makalesine dayanmaktadır.  Makale içerisinde de Türkiye’nin Doğu Akdeniz politikasının inşasına kapsayıcı öneriler sunulmuş ve Türkiye-Libya Deniz Yetkileri Sınırlandırma Anlaşması’nın temellendirilmesi ve nasıl pratiğe döküleceği anlatılmıştır. 2019 yılında hayata geçirilen Türkiye-Libya Deniz Yetkileri Sınırlandırma Anlaşması bu makalenin pratiğe dökülmüş hali olarak karşımıza çıkmıştır. “Doğu Akdeniz’in Paylaşım Mücadelesi ve Türkiye” kitabı ise 2019 yılının öncesi ve sonrası dönemini kapsayıcı bir şekilde analiz ederek, okuyucuya ciddi bir perspektif ve fikir sunmaktadır. Bu kitap incelemesinin temel amacı da literatüre ve fikir dünyasına ciddi katkılar sunan bu eser hakkında detaylı bir inceleme ve okuma rehberi sunmak olacaktır.

Kitap üç ana bölüm üzerine inşa edilmiştir. Bu bölümler sırasıyla şu şekilde işlenmektedir;

1-Doğu Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye;

Bu bölümde Doç. Dr. Cihat Yaycı, Doğu Akdeniz’in önemini akademik tecrübeleri, gözlemleri ve Amirallik yıllarında sahada bizzat tatbik ettiği gerçeklere dayandırarak açıklamıştır. Diğer yandan; Bu bölüm birden fazla akademik disiplini ve bilimsel veriyi tartışan bir kaynak olarak da karşımıza çıkmaktadır. Coğrafi, tarihsel ve politik önemin vurgulandığı birinci bölüm içerisinde; Doğu Akdeniz’deki bölge dışı aktörler irdelenmiş ve aktörlerin stratejik hedefleri rakam ve verilerle ortaya konulmuştur. Özellikle Doğu Akdeniz’deki ABD, Fransa, İngiltere, Rusya gibi ülkelerin askeri üslerinin stratejik, jeo-politik hedeflerinin ortaya konulduğu bölümde, Türkiye’ye olası inisiyatif alma alternatifleri de sunulmuştur. Doğu Akdeniz’deki aktörler arasındaki hukuki dengeler ve dış politik ilişkiler bu bölümün temel irdeleme ve analiz alanı haline getirilmiştir.

Doğu Akdeniz’deki deniz paylaşım mücadelesi uluslararası hukuk ve bağlayıcı anlaşmalar temelinde incelenmiştir. Tüm karşılıklı anlaşmalar Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku açısından değerlendirilmiş, 1958 yılından beri süre gelen deniz hukuku konferanslarının sonuçları ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesine atıflar içeren kompleks bir anlatımla ifade edilmiştir. Bölüm içerisinde Doğu Akdeniz’de gerçekleşen politik ve askeri gruplaşmalar ile birçok farklı hukuki gelişme detaylı şekilde analiz edilmiştir. “Doğu Akdeniz, Türkiye’nin 572 yıllık tüm Avrupa’nın ise 30 yıllık enerji ihtiyacını karşılayabilecek rezervlere sahiptir.” Vurgusu Doğu Akdeniz neden önemlidir ve hayatidir cevabını yanıtlayan önemli argümanların ve tespitlerin başında gelmektedir.

2-Doğu Akdeniz’de 2012 Yılından Beri Yaşanan Gelişmeler

İkinci bölümde ise Doğu Akdeniz’deki paylaşım mücadelesinin ciddi şekilde ivme kazandığı 2012 yılı itibariyle yaşanan siyasi, diplomatik ve hukuki gelişmeler incelenmiştir. Bu konu özelindeki çalışmalarına 2009 yılında başlayan Doç. Dr. Cihat Yaycı, 2011 yılında yayınlanan makalesinde Türkiye’nin ne yapması gerektiğini, nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve Doğu Akdeniz’in paylaşımı hususunda nelerin karşımıza çıkabileceğini net şekilde ortaya koymuştur. Kitabın ikinci bölümünde ise bu tecrübelerin süzgecinden geçen değerlendirme ve gerçeklikler kapsayıcı bir dille ifade edilmiştir. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ilan ettiği haksız sözde MEB ve Mısır’ın bölge özelindeki tutumunun irdelenmesiyle başlayan bölümde Doğu Akdeniz’deki gaz rezervlerin boyutları da ifade edilmiştir. Diğer yandan gaz rezervlerin çıkarılması ve lojistiğinin sağlanması gibi hususlara da değinilen bölümde maliyet detayları ve son günlerde gelen haberlerle birlikte tamamen çöken East-Med Projesi’nin hem hukuki hem de maddi açıdan imkansız olduğu 2020 yılında bu bölümde Doç. Dr. Cihat Yaycı tarafından ifade edilmiştir.

3-Libya Deniz Yetki Alanları Sınırlandırma Anlaşması İmzalanma Süreci, Sonuç ve Etkileri

Kitabın son bölümü olan üçüncü kısımda ise ciddi bir süreç analizi ve detaylı bir hukuki zemin anlatılmıştır. Türkiye’nin yapması gereken adımların başında gelen Libya Anlaşmasının hukuki ve diplomatik yönlerini irdeleyen bölümde , anlaşmanın hazırlayıcısı ve altyapı detaylarını inşa eden Doç. Dr. Cihat Yaycı birinci ağızdan genel konjonktürü, anlaşmanın dayandığı; Hakkaniyet, Coğrafyanın üstünlüğü, Oransallık ve Kapatmama prensiplerini süreçle birlikte anlatmaktadır.

Doğu Akdeniz küresel dünyanın en ciddi ve yoğun rekabet alanlarından birisi konumuna gelmiştir. Dünyadaki küresel enerji ihtiyacının katlanmasıyla birlikte yeni rezervlerin tüketimi kazandırılması hayati önem taşımaktadır. Doğu Akdeniz sahip olduğu yoğun hidrokarbon, petrol ve gaz rezervleriyle birlikte stratejik ve politik değerini kuvvetlendirmiş bir merkez olarak karşımıza çıkmaktadır. Doç. Dr. Cihat Yaycı’nın tüm tecrübeleriyle birlikte ve özellikle Libya Anlaşması özelinde kapsamlıca kaleme aldığı bu kitap tüm süreci, diplomasiyi ve hukuki boyutları anlayabilmek için ciddi bir temel ve bakış açısı sunmaktadır.