SOMALİ – KENYA DENİZ SINIRLANDIRMA DAVASI

Sosyal Medyada Paylaş!

Somali 28 Ağustos 2014 tarihinde, Hint Okyanusundaki Somali ve Kenya arasındaki deniz sınırlandırması konusunda Kenya aleyhine Uluslararası Adalet Divanı’na başvuru yapmıştır. Somali bu başvurusunda, uluslararası hukuk temelinde, iki ülke arasındaki 200 deniz milinin de ötesini kapsayacak şekilde tüm deniz sınırlarının belirlenmesi talep etmiştir. Mahkeme 12.10.2021 tarihinde dava hakkındaki kararını açıklamıştır. Buna göre;

Kenya İddiası; Deniz sınırın iki ülkenin kara sınır noktasından coğrafi olarak aynı enlem boyunca oluşturulan bir paralel bir hatla belirlenmesini talep etmektedir.

Somali İddiası; Deniz sınırın iki ülkenin kara sınır noktasından başlayan, eşit uzaklık yöntemine göre oluşturulmuş ortay hat ile belirlenmesini talep etmektedir.

Harita-1: Mahkeme Kararındaki Somali ve Kenya’nın İddialarını Gösteren Harita

Mahkeme Kararı: Mahkeme kararı iki konuyu kapsamaktadır. İlk olarak iki ülke arasındaki 200 deniz miline kadar olan deniz sınırı ve akabinde 200 deniz mili ötesindeki yetki alanları belirlenmiştir.

Deniz sınırı belirlemek için öncelikle mahkeme geçici olarak bir eşit uzaklık hattı çizmiştir ki bu eşit uzaklık hattı Somali iddiasına çok yakındır. Ancak mahkeme nihai sınır hattını belirlerken bu eşit uzaklık hattının 200 deniz miline tekabül eden noktası olan B noktasının kuzey yönde kaydırılmasına karar vermiştir. 200 Deniz mili ötesindeki yetki alanı da bu sınıra göre revize edilmiştir.

Harita-1: Mahkeme Kararındaki, Geçici Eşit Uzaklık Hattı(Provisional Equidistance Line) ve Bu Hattan Uyarlanarak Belirlenen Sınır Hattı(Adjusted Line)

Değerlendirme: Mahkemenin kararı incelendiğinde anlaşmazlığın Somali iddialarına daha yakın bir şekilde sonuçlandığı görülmektedir. Mahkeme anlaşmazlığa konu alanın büyük bölümünün Somali deniz yetki alanı içerisinde kalmasında hükmetmiştir. Bu açıdan bakıldığında Somali’nin kararda daha avantaj elde ettiği düşünülebilecektir.

Kenya güney komşusu olan Tanzanya ile deniz sınırını, Somali Kenya davasında talep etiğine benzer bir şekil paralel bir hat ile belirlemiştir. Bundan dolayı kuzey komşusu olan Somali ile de sınırın bu şekilde oluşturulması gerektiğini savunmuştur. Oysa iki ülke arasındaki deniz sınırın belirlenmesi için en hakkaniyetli çözümün ortay hat ile olması gerekmektedir.

Sonuç olarak kararda her ne kadar Somali lehine karar verilmiş olduğu görülse de dava ve süreç tamamen Kenya’nın taleplerine ilişkin geliştiğinden, başka bir bakış açısıyla da, dava sonucunda Kenya’nın taleplerinin az da olsa bir kısmın karşılandığı da söylenebilecektir.

TÜRK DEGS Gönüllü Araştırmacısı

Tolga Abdullah Çoğuz (Harita Mühendisi)