E. Kur. Alb. Akif Kasımov yazdı;
- Giriş
2026 yılında Ukrayna ordusunun Rusya’ya karşı klasik savunma stratejisinden ziyade asimetrik savaş yöntemlerine yönelmesi, Rusya’nın iç güvenliği ve ekonomik altyapısı üzerinde ciddi baskılar oluşturmaktadır.
Bu makalede, Rusya’nın petrol rafineri kapasitesi, son dönemde petrol rafinerilerine yönelik gerçekleştirilen saldırılar ve bunların askerî-stratejik etkileri hakkında kısa bir değerlendirme sunulacaktır.
- Rusya’nın Petrol Rafinerileri
A) Rafineri Sayısı
Rusya Federasyonu’nda toplam yaklaşık 309,2 milyon ton yıllık işleme kapasitesine sahip 40 büyük ve yaklaşık 80 küçük ölçekli petrol rafinerisi bulunmaktadır.
B) Üretim Kapasitesi
Geçtiğimiz yıl Rusya rafinerilerinde yaklaşık 266,5 milyon ton ham petrol işlenmiş, bunun sonucunda 41,1 milyon ton benzin ve 81,6 milyon ton dizel yakıt üretilmiştir.
C) İç Piyasadaki Tüketim
Resmî verilere göre yıllık iç tüketim yaklaşık 36 milyon ton benzin ve 51 milyon ton dizel yakıt seviyesindedir.
Bu durum, benzin üretiminin büyük ölçüde iç pazara yönelik olduğunu, dizel yakıtta ise önemli ölçüde ihracat fazlası bulunduğunu göstermektedir.
D) Coğrafi Konum
Rusya’daki petrol rafinerilerinin yaklaşık;
- %80’i Ukrayna sınırından 1.000 km,
- %10’u yaklaşık 2.500 km,
- %10’u ise 2.500-5.000 km uzaklıkta bulunmaktadır.
- Saldırıya Uğrayan Petrol Rafinerileri
A) İHA Saldırısına Uğrayan Büyük Rafineriler
- Kirishinefteorgsintez (KINEF) – Leningrad Bölgesi
- Lukoil-Volgogradneftepererabotka – Volgograd
- Lukoil-Nizhegorodnefteorgsintez – Nijni Novgorod
- Lukoil-Permnefteorgsintez – Perm
- Moskova Petrol Rafinerisi
- Ryazan Petrol Rafinerisi
- Tuapse Petrol Rafinerisi – Krasnodar
- Slavneft YANOS – Yaroslavl
- TANEKO – Tataristan
- Omsk Petrol Rafinerisi
B) Saldırıların Etkileri
Saldırıya uğrayan rafineriler, Rusya’nın toplam rafineri kapasitesinin yaklaşık %25’ini etkilemiştir.
Bunun sonucunda özellikle benzin arzında yaklaşık %20 oranında daralma yaşanmıştır. Dizel ve diğer akaryakıt ürünlerinde ise şu ana kadar ciddi bir sorun gözlemlenmemektedir.
Rusya’nın büyük şehirlerinde benzin istasyonlarında zaman zaman yakıt kıtlığı ve fiyat artışları yaşanmaktadır. Bunun temel nedeni, diğer bölgelerde üretilen yakıtın uzun lojistik hatları üzerinden taşınması ve bazı enerji altyapılarının zarar görmesidir.
Eğer Ukrayna bu saldırıları aynı yoğunlukta sürdürür ve rafineri kayıpları %70 seviyesine ulaşırsa, Rusya’da benzin ve diğer akaryakıt ürünlerinde ciddi bir kriz yaşanabilir. Böyle bir durumda Rusya’nın İran ve Kazakistan gibi ülkelerden daha fazla yakıt tedarik etme ihtiyacı doğabilir.
Ancak İran’ın içinde bulunduğu savaş ve güvenlik krizi nedeniyle böyle bir desteğin sağlanması oldukça zor görünmektedir. Kazakistan Cumhuriyeti’nin de uluslararası enerji projeleri ve uzun vadeli petrol anlaşmalarındaki yükümlülükleri dikkate alındığında, Rusya’nın olası taleplerine istenilen ölçüde olumlu yaklaşması beklenmemektedir.
- Ukrayna’nın Asimetrik Savaşta Kullandığı İHA’lar
A) An-196 “Lyutıy”
Antonov tarafından geliştirilen uzun menzilli kamikaze SİHA.
Özellikleri
- Kalkış ağırlığı: 250-300 kg
- Uzunluk: 4,4 m
- Kanat açıklığı: 6,7 m
- Harp başlığı: 75 kg
- Menzil: 1.000 km+
- Yaklaşık maliyet: 200 bin ABD doları
B) FP-1 Kamikaze SİHA
Fire Point şirketi tarafından geliştirilen uzun menzilli saldırı İHA’sı.
Özellikleri
- Menzil: 2.600-3.400 km
- Faydalı yük: 60-120 kg
- Azami hız: 205 km/s
- Uçuş süresi: 7 saat
C) SİCHEN Kamikaze SİHA
Ukrayna üretimi sabit kanatlı uzun menzilli kamikaze İHA.
Özellikleri
- Menzil: 1.400 km
- Harp başlığı: 40 kg
- Azami hız: 200 km/s
- Uçuş yüksekliği: 1.500 m
- Kalkış ağırlığı: 140 kg
- Hedef hassasiyeti: yaklaşık 20 m
D) UJ-22
UkrJet tarafından geliştirilen çok amaçlı taktik İHA.
Özellikleri
- Uzunluk: 3,3 m
- Kanat açıklığı: 4,6 m
- Kalkış ağırlığı: 85 kg
- Faydalı yük: 15-20 kg
- Otonom menzil: 800 km
- Kontrol menzili: 100 km
- Uçuş süresi: 7-14 saat
- Azami hız: 160-200 km/s
- Seyir hızı: 120-140 km/s
- İrtifa: 60-6.000 m
E) UJ-26 “BOBR”
Ukroboronprom tarafından geliştirilen uzun menzilli kamikaze İHA.
Özellikleri
- Pistonlu motor
- Hız: 150-200 km/s
- Menzil: 1.000 km
- Harp yükü: 75 kg
- Navigasyon: GPS + ataletsel sistem
- Tam otonom görev kabiliyeti
Ukrayna ordusunun envanterindeki bu sistemler değerlendirildiğinde, Rusya’nın iç bölgeleri ile Batı Sibirya’daki hedeflere ulaşabilecek menzil ve kabiliyete sahip oldukları görülmektedir.
- Sonuç
Yapılan değerlendirmeler ışığında aşağıdaki ihtimaller öne çıkmaktadır.
A) Eğer Ukrayna asimetrik saldırılarını sürdürürse
- Ukrayna, doğru askerî yöntemlerle yürütülecek asimetrik savaşta Rusya üzerinde önemli bir üstünlük sağlayabilir.
- Enerji tesislerine yönelik saldırılar, Rus halkı ile yönetici elitler arasında ekonomik ve siyasi rahatsızlığı artırabilir. Bunun ilk işaretleri günümüzde de görülmektedir.
- Enerji altyapısının ve lojistik hatlarının %70-80 oranında zarar görmesi, cephede yürütülen askerî operasyonları ciddi şekilde olumsuz etkileyebilir.
- İran’ın yaşadığı benzer tecrübeler ile uluslararası yaptırımlar ve enerji ticaretindeki kısıtlamalar dikkate alındığında, Rusya’nın dışarıdan yeterli enerji tedarik etmesi daha da zorlaşabilir.
- Mevcut eğilimin aynı şekilde devam etmesi hâlinde, Rusya’nın 2026 yılı sonuna kadar ABD ile daha kapsamlı müzakerelere oturma ihtimali artabilir.
B) Eğer anlaşma sağlanırsa
- Kırım, Donetsk ve Lugansk’ın Ukrayna içerisinde özel veya özerk bir statüye kavuşması ihtimaller arasında değerlendirilebilir.
- Herson ve Zaporijya’nın Ukrayna’nın oblastları olarak kalması mümkün olabilir.
- Sivastopol Limanı’nın Rusya’nın kontrolünde kalması da olası senaryolar arasında yer almaktadır.
C) Eğer anlaşma sağlanamazsa
- Rusya son askerî ve siyasi hamlelerini devreye sokabilir.
- Güney Kafkasya’nda, özellikle Ermenistan üzerinden yeni provokasyonların yaşanması ihtimali bulunmaktadır.
- Baltık ülkelerine yönelik sınırlı askerî baskılar veya kısa süreli operasyon girişimleri ihtimal dâhilindedir.
- Bununla birlikte, Rusya’nın nükleer silah kullanma ihtimalini düşük değerlendiriyorum.
