E.kur.Alb Akif GASIMOV
Türk DEGS Kafkasya Güvenlik Uzmanı
Sakarya Meydan Muharebesi başta olmak üzere, İstiklal Savaşı’nın çeşitli cephelerinde kahramanca savaşan Azerbaycanlı subayların öne çıkan isimleri aşağıdakilerdir.
Bu mücadele, yalnızca askerî bir dayanışmanın değil, aynı milletin iki kardeş coğrafyası arasındaki tarihî kardeşlik ve kader birliğinin de en anlamlı örneklerinden biridir. Azerbaycanlı subay ve gönüllüler, Anadolu’nun bağımsızlık mücadelesini kendi vatanlarının mücadelesi olarak görmüş; Türk kardeşlerinin yanında cephede omuz omuza savaşmışlardır.
Cephede Savaşan Azerbaycanlı Subaylar:
Tümgeneral Cihangir Bey Berker (Cihangir Berker): İstiklal Savaşı’nda ve Sakarya çevresindeki muharebelerde görev almış, sonraki yıllarda Türk Hava Kuvvetleri’nde general rütbesine kadar yükselmiş önemli askerlerdendir.
Tümgeneral Hüseyin Turgut: Azerbaycan kökenli bir asker olarak İstiklal Savaşı’nın çeşitli stratejik bölgelerinde, özellikle Batı Cephesi’nde görev yapmış; Cumhuriyet’in ilanından sonra Türk Ordusu’nda general rütbesine yükselmiştir.
Tümgeneral Samed Bey Rafiyev (Samed Rafibey): Azerbaycan Cumhuriyeti Ordusu’nun subayı olan Rafiyev, Anadolu’da teşkil edilen 15. Süvari Alayı’nın komutanı olarak Sakarya Muharebesi ve Büyük Taarruz’da büyük kahramanlık göstermiştir. Daha sonra Türk Silahlı Kuvvetleri’nde albay rütbesine kadar yükselmiştir.
Orgeneral Firudin Bey Daryal: Gence İsyanı’nın ardından Anadolu’ya sığınan ve İstiklal Savaşı sırasında süvari birliklerinde Yunan kuvvetlerine karşı savaşan kahraman Azerbaycanlı subaylardan biridir.
Albay Baba Behbud: Şuşa doğumlu olan bu subay, Azerbaycan Cumhuriyeti Ordusu’nun süvari birliklerinde görev yaptıktan sonra Türkiye’ye geçmiş ve İstiklal Savaşı’ndaki hizmetleri nedeniyle kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
Albay Yusuf Bey Hazerli (Yusuf Hazerli): Anadolu’daki Millî Mücadele hareketine katılarak cephede aktif şekilde savaşmış ve Türk Ordusu’nda albay rütbesine kadar yükselmiş Azerbaycanlı askerî şahsiyetlerdendir.
Topçu Albay Aslan Berkan: Batı Cephesi’nde, özellikle Sakarya bölgesinde topçu birliklerine komuta etmiş ve düşman mevzilerinin etkisiz hâle getirilmesinde önemli rol oynamış Azerbaycanlı subaylardan biridir.
Mehmet Kazah (Mammad Kazah): İstiklal Savaşı’nda Azerbaycanlı gönüllü ve subaylardan oluşan süvari birlikleri içerisinde cephede savaşmıştır.
Albay Mehmet Akpolat (Mammad Ağpolad): 5. Kafkas Tümeni bünyesinde Doğu Cephesi’nden Sakarya Meydan Muharebesi’ne, oradan da İzmir’in kurtuluşuna kadar uzanan şerefli bir savaş yolculuğu gerçekleştiren, öne çıkan Azerbaycanlı kahramanlardan biridir.
Yukarıda belirtilen isimlerle beraber binlerce Azerbaycanlı subay, astsubay, er İstiklal Savaşı’nda savaşarak şehit ve gazi olmuştur. Allah tüm şehitlerimize rahmet eylesin.
Bu isimler, Azerbaycan -Türkiye kardeşliğinin yalnızca sözlerden ibaret olmadığını; gerektiğinde aynı siperlerde, aynı cephelerde ve aynı ideal uğrunda omuz omuza verilen mücadeleyle tarihe yazıldığını göstermektedir.
Azerbaycanlı subayların ve askerlerin Anadolu’nun İstiklal Mücadelesi’ne verdiği destek, iki kardeş halkın “BİR MİLLET, İKİ DEVLET, TEK ORDU, TEK YUMRUK” anlayışının tarihî temellerini oluşturan en güçlü örneklerden biridir.
Sakarya’da dökülen kan, Bakı’dan Anadolu’ya uzanan kardeşliğin tarihî mührüdür.
Azerbaycan-Türkiye kardeşliği
