İçinde bulunduğumuz bugünler, Millî Kıbrıs Davamız uğruna ilk şehitlerimizi verdiğimiz günlerin 67’nci yıldönümüdür.
16 Ağustos 1960 tarihinde Lefkoşa’da imzalanan ve Rumların yıktığı eski iki eşit kurucu ortaklı Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşunu sağlayan Antlaşmaların esasını teşkil eden mutabakat Belgelerinin 4 – 11 Aralık 1959’da Türkiye ve Yunanistan arasında Zürih’te hazırlanıp parafe edilmesinden sonra İngiltere’nin de katılımıyla 19 Aralık 1959 günü Londra’da üç Devletin Başbakanları düzeyinde bir Konferans düzenlenmişti. Amaç nihai temel belgelerin imzalanmasıydı.
Başbakan Adnan Menderes Başkanlığındaki Türkiye Cumhuriyeti heyeti 17 Aralık 1959 Salı sabahı THY’a ait SEV isimli 4 türbo jet motorlu uçakla hareket etti. Yakıt ikmali için Roma havalimanına indi. Oradan Londra’nın Heathrow havaalanına müteveccihen havalandı. Ancak yoğun sis nedeniyle uçağın Heathrow havaalanına inişine izin verilmedi.
Uçak Gatwick havaalanına tevcih edildi. Oraya da sis inmiş.
Maalesef uçak Heathrow’a yaklaşma ve alçalma manevrası sırasında orman içine düştü.
Başbakan Adnan Menderes ile birlikte 10 kişi kurtuldu; 14 kişi şehit oldu. Şehitlerimiz:
▪️Ali Server Somuncuoğlu (Basın-Yayın ve Turizm Bakanı),
▪️Kemal Zeytinoğlu (DP Eskişehir Milletvekili),
▪️Şerif Arzık (Anadolu Ajansı Genel Müdürü),
▪️Abdullah Parla (Türk Hava Yolları Genel Müdürü),
▪️Muzaffer Ersü (Başbakanlık Özel Kalem Müdürü), ▪️İlhan Savut (Dışişleri Bakanlığı 2. Daire -Kıbrıs – Başkanı),
▪️Güner Türkmen (Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreter Özel Kalem Md),
▪️Mehmet Ali Görmüş (Basın-Yayın ve Turizm Bakanlığı Özel Kalem Müdürü),
▪️Burhan Tan (Akşam Gazetesi foto muhabiri),
▪️Münir Özbek (Kaptan Pilot),
▪️Sabri Kazmaoğlu (Yardımcı pilot),
▪️Lütfi Biberoğlu (Yardımcı pilot),
▪️Gönül Duygulu (Hostes),
▪️Gündüz Tezel (Telsiz operatörü).
Yaralı Kurtulanlar:
▪️Adnan Menderes(Başbakan),
▪️Melih Esenbel (Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri),
▪️Rıfat Kadızade(Sakarya Milletvekili),
▪️Emin Kalafat (Çanakkale Milletvekili),
▪️Arif Demirer (Afyon Milletvekili),
▪️Şefik Fenmen (Başbakan Özel Kalem Müdür Yardımcısı),
▪️Kazım Nefes (koruma polisi),
▪️Nurdan Yelkovan (hostes),
▪️Kemal Itık (makinist),
▪️Türkay Erkay(kabin memuru).
Şehitlerimizi ve heyetimizin bütün mensuplarını rahmetle anıyorum. Cennet mekânlarında ruhları şad olsun!
Ciddi bir yarası olmayan fakat müşahede için Londra’da hastahaneye kaldırılan (The London Clinic) Başbakan’ın isteği üzerine hazırlanan belgeler (Antlaşmalar) daha önce programlandığı şekilde 19 Aralık 1959 tarihinde imzalandı.
İmzalanan Belgeler İngiltere Başbakanı Macmillan ve Yunanistan Başbakanı Karamanlis tarafından Başbakan Menderes’in yattığı kliniğe götürüldü. Menderes de belgeleri orada imzaladı.
O günlerin gazetelerinde okuduğum bir bilgi şöyleydi: Kıbrıs Türk Toplumu Lideri Dr. Fazıl Küçük, Menderes’i hastanede ziyaret ederek görüşmüş. Makarios da ziyaret için hastaneye gitmiş, ancak Menderes Makarios ile görüşmemiş.
Başbakan Adnan MENDERES 1959 Şubat ayı son günlerinde uçakla Londra’dan İstanbul’a döndü. 28 Şubat Cumartesi sabahı trenle Ankara’ya geldi.
On binlerce insan Ankara Gar’ından Başbakan’ın Kavaklıdere’deki şahsî ikametgâhına kadar uzanan yolun iki yanını doldurmuştu.
Bu tarihî olaya TED Ankara Koleji’nin lise son sınıf ( 12. sınıf ) talebesi ve Başbakanı selâmlayan Okulun izci oymağında Takımbaşı olarak Kızılay’da tanıklık ettim.
Başbakan Menderes’in ağır ağır ilerleyen “Cadillac” marka üstü açık bir otomobilde yanında Genelkurmay Başkanı olduğu halde ayakta heyecan dolu bir yüzle halkı selâmlayarak önümüzden geçtiğini canlı biçimde hatırlamaktayım.
O günle ilgili olarak hafızamda kalan bir başka ayrıntı da Muhalefet Lideri CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün Başbakan Menderes’i Ankara Gar’ında karşılayanlar arasında bulunması ve iki Lider’in sarılıp kucaklaşmış olmalarıydı. Bu ayrıntı o günlerin Türkiye’sinin iç siyasî şartlarında gazetelerde ön plâna çıkarılmıştı.
Bu elim uçak kazası ve gazetelerde okuduğum ayrıntıları Kıbrıs konusunda o günlerde hafızamda yer etmiş ilk bilgilerden biri olmuştur.
